#caption
FEM Talk 2019: de winst van werk en de waarde van zorg
#caption


Brexit brengt Europese quotarichtlijn dichterbij

Er is momenteel weer discussie over de man-vrouwverhouding bij bestuurders en commissarissen van beursgenoteerde ondernemingen. Onze deskundige Mirella Visser schreef hierover een opiniestuk.

 

De Brexit kan onvermoede effecten hebben op lopende wetgevingsdossiers vanwege de verschuivingen in de coalitievorming. Bovendien kan het wegvallen van de tegenstand van het VK ervoor zorgen dat vastgelopen dossiers eindelijk worden losgetrokken. Goed voorbeeld daarvan is het Commissievoorstel voor een richtlijn inzake de verbetering van de man-vrouwverhouding bij bestuurders en commissarissen van beursgenoteerde ondernemingen, de ‘quotarichtlijn’.

 

De stand van zaken

De Europese Commissie presenteerde haar eerste voorstel al op 14 november 2012.  Het Nederlandse parlement zond binnen 6 weken een gemotiveerd advies aan de Commissie dat het voorstel strijdig was met het subsidiariteitsbeginsel; lidstaten zouden zelf veel beter en effectiever maatregelen kunnen nemen om een evenwichtige(re) m/v verdeling te bewerkstelligen. Ook de Tsjechische, Deense, Poolse, Zweedse en Britse parlementen gaven negatieve oordelen af. Het voorstel werd op onderdelen gewijzigd en het Europees Parlement stemde op 20 november 2013 ruimschoots in (459 stemmen voor, 81 onthoudingen). Tot op heden heeft de Raad van Ministers, de laatste stap in het wetgevingsproces, er niet over gestemd, ondanks herhaaldelijke informele besprekingen (in 2013, 2015 en 2017).

 

Introductie flexibiliteitsclausule

Het richtlijnvoorstel zelf is inmiddels ingrijpend gewijzigd en bevat nu een flexibiliteitsclausule oftewel equal effectiveness rule die lidstaten de mogelijkheid biedt om niet aan de richtlijnverplichtingen te voldoen als ze kunnen laten zien dat hun eigen regels van gelijk effect zijn om het in de richtlijn vervatte streefcijfer te realiseren. In beginsel is dat minstens 40 % mannen en minstens 40% vrouwen, maar de flexibiliteitsclausule geeft ook ruimte voor een meer stapsgewijze vooruitgang op basis van een lager streefcijfer. Deze gewijzigde tekst is niet aan de nationale parlementen voorgelegd, en het is denkbaar dat met deze wijziging hun subsidiariteitsbezwaren weg zouden vallen. Een andere belangrijke ontwikkeling is dat inmiddels niet alleen Frankrijk, België en Italië quotaregels hebben ingevoerd, maar ook Duitsland, een van de meest kritische landen, in 2016. 

 

Wat nu is het effect van het vertrek van het VK op dit dossier voor Nederland?

In de huidige stemverhouding zouden op basis van de gemotiveerde parlementaire adviezen 6 van de 28 landen tegen kunnen stemmen, hetgeen 28.65% van de bevolking betreft. Dit ligt heel dichtbij een zogenaamde blokkerende minderheid (35%). Bovendien hebben regeringen van andere lidstaten tot dusverre niet willen instemmen, waaronder Duitsland. Met het vertrek van het VK en het aantreden van de nieuwe coalitieregering in Duitsland, komt het plaatje er anders uit te zien. De parlementaire weerstand slinkt dan naar 18.24%. Bovendien is de kans toegenomen dat Duitsland zijn steun aan het voorstel gaat uitspreken, omdat het in 2016 ook al wettelijke quotaregels heeft ingevoerd na jarenlange discussie en omdat de SPD verantwoordelijk wordt voor het Ministerie van Familie, Senioren, Vrouwen en Jeugd. Het wordt lastig voor Nederland en de overblijvende groep kleine landen die tegen de richtlijn is om deze tegen te houden indien een van de grotere landen het nu voor stemming op de agenda zou zetten.

 

 

Welke coalitiepartners kan Nederland vinden om de groep uit te breiden tot een blokkerende minderheid na het vertrek van de Britten? Nederland zou bij een groot aantal kleinere landen voor steun moeten aankloppen. Dat lijkt niet realistisch. Inzetten op verlenging van het huidige proces van informele besprekingen in de Raad (‘doormodderen’) is een optie. Maar logischer zou zijn het verzet te staken nu het voorstel Nederland de ruimte biedt om het gewenste resultaat via de al van kracht zijnde eigen aanpak te realiseren. Bovendien zou Nederland hiermee die landen van dienst zijn die nu nog helemaal geen maatregelen hebben getroffen. 

 

Linda Senden, hoogleraar Europees recht Universiteit Utrecht

Mirella Visser, directeur Centre for Inclusive Leadership

------

Report from the Presidency to the Council, 15 December 2015, 14343/15, http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ ST-14343-2015-INIT/en/pdf 

Quota-richtlijn 1



Uitgebreid zoeken